Ik ben blij dat ik leukemie heb,

want dan heb je geen zware dood. Dat zei een Duitse vriendin van ons, liggend in een hospice in Italië. Ze verbleef er al een aantal weken en haar einde hier op aarde is nabij. Het valt niet mee om naar zo’n afscheid te gaan. Voor Marianne is de taalbarrière groter dan voor mij, en zij begroette onze vriendin met veel tranen. Ik begreep van haar man dat het een komen en een gaan was van mensen uit haar leven die een laatste groet kwamen brengen. Dat gaat met veel verdriet gepaard, maar onze vriendin heeft haar lot volledig geaccepteerd en gaat in een groot vertrouwen op God heel vredig haar einde tegemoet. Haar man, die een kleine 20 jaar jonger is, staat er ook zo in. In plaats van dat zij getroost wordt, moet zij al die relatief gezonde mensen troosten. De omgekeerde wereld. Sterk zijn noemt men dat en dat is ze, geestelijk volledig rijp, en in meerdere opzichten klaar met het leven, in een lichaam dat haar straks in de steek laat. We lieten haar leven de revue passeren. Zij is geboren in de oorlog in Poznan, haar moeder kwam uit Sint-Petersburg en vlak na de oorlog haalde een oom hen naar Frankfurt. Ze had een jongere broer die na de oorlog geboren was, en ze vertelde dat het een groot verschil maakt in welke omstandigheden je ter wereld komt.

Ik kan hier nog uitweiden over het prachtige gebouw van het hospice, op een prachtige plek, met een eveneens prachtig uitzicht over de Middellandse Zee. Een mooie gelegenheid om dood te gaan, maar er is straks wel een gemis.

Kunnen wij daar mee omgaan? Hebben wij een keus?

Een mens te zijn op aarde

in deze wereldtijd

dat is de dood aanvaarden

de vrede en de strijd,

Uit Lied 807 Liedboek 2013 Huub Oosterhuis

Nog steeds geen kabinet

De verkiezingen voor de 2^e Kamer in maart zijn we al weer lang vergeten, en ook zijn we er inmiddels aan gewend dat we geregeerd worden door een demissionair kabinet, waardoor een aantal grote problemen niet aangepakt worden.

Het lijkt er op, dat de formatiegesprekken stroef lopen vanwege een aantal  immateriële zaken. Blijkbaar staan er geen veel belangrijkere zaken op het spel. In de VS verloren de Democraten inclusief Hillary Clinton de verkiezingen vanwege de nadruk die ze legden op zaken zoals genderneutrale toiletten. Een kleine groep mensen maakt zich daar enorm druk om, en de meerderheid vraagt zich af of politici niet iets beters te doen hebben.

In Nederland propageert D66 zaken als voltooid leven.

In de eerste uitzending van Zomergasten van dit jaar, sprak de columniste Rosanna Herzberger zich hier scherp over uit. We hebben in Nederland een humane euthanasiewetgeving, waardoor mensen uit uitzichtloos lijden bevrijd kunnen worden.

Bij een voltooid leven is er echter geen sprake van uitzichtloos lijden. Daarom is wetgeving die faciliteert dat er een kader wordt geschapen waarin de dood wordt toegebracht (om het netjes te zeggen) een hele gevaarlijke wending van hoe we naar levens kijken.

Herzberger stelt, dat de eigen wil, waarvoor de voorstanders zo graag de weg vrij maken, niet vastomlijnd is, maar fluctueert. Iemand kan tot andere gedachten komen. Dat komt niet alleen omdat de persoon in kwestie verandert, maar ook omdat de maatschappij verandert.  Ik ben het met haar eens, dat een dergelijke wetgeving de maatschappij op een hellend vlak zal brengen, waardoor zorg en eerbied voor het leven af zullen nemen en het makkelijker geaccepteerd zal worden als iemand zal zeggen dat men dood wil.

Volgens Herzberger passen er in een dergelijke samenleving stervensbegeleiders, want artsen zullen dit niet willen doen. En dit is maar een stapje weg van doodseskaders.

Zij is een jodin, waarvan veel voorouders gestorven zijn in de gaskamers. Ik denk dat we de mening van zulke intellectuelen ter harte moeten nemen en streven naar zin en zingeving in ons bestaan.

Van harte niet gefeliciteerd

met de 10^e verjaardag van de crisis. Als vastgoedjongen was ik altijd de mening toegedaan, dat de crisis begon met de val van de zakenbank Lehman Brothers, op 15 september 2008. Dat was een wereldwijde schok, die nog steeds zijn uitwerking heeft. 

Die schok werd echter voorafgegaan door een aantal gebeurtenissen, waaronder een goed jaar eerder de ondergang van een andere zakenbank op Wall Street, Bear Stearns. Beide zakenbanken verstrekten via dochtermaatschappijen hypothecaire leningen in Nederland, met name aan mensen die bij ‘gewone’ banken niet terecht konden. De rentetarieven lagen een stuk hoger, maar voor zowel de geldverstrekker als de geldlener was het een win-win situatie.

Het Financieele Dagblad noemt 9 augustus 10 jaar geleden, toen de Europese Centrale Bank  besloot eurobanken ongelimiteerd geld te lenen als een begin van de crisis. ‘Tot die tijd leenden banken geld voor de korte termijn rechtstreeks aan elkaar, doorgaans zonder onderpand.’ Deze onderlinge geldstromen vormden de smeerolie voor de economie, maar banken vertrouwden elkaar niet meer, en deze vitale gang van zaken vertoonde haperingen. Blijkbaar zag de ECB dit aankomen en nam een zeer ongebruikelijke maatregel. Natuurlijk zagen de bankiers op de hoofdkantoren, alsmede ook de ministeries van financiën een crisis op gang komen, maar dat werd natuurlijk niet wereldkundig gemaakt, want dat zou dit proces in een stroomversnelling brengen en dat is wel het laatste wat je wil. In Bijbelse termen was dit echter het teken aan de wand, wat maar weinigen konden duiden. Voor de financiële wereld was dit een ramp, waarvan gewone burgers weinig weet hadden hoe groot die was. In het FD lees ik dat de Europese Commissie enkele jaren geleden de schade begrootte op 1600 miljard Euro in Europa. Hoeveel is 1600 miljard? Dat is 6 keer zo groot als de begroting van de Nederlandse overheid in 2017.

Een ander kroonjaar; 5 jaar geleden op 26 juli zei de president van de ECB, Draghi, dat hij de Euro zou redden: ‘Whatever it takes’. Een beroemd geworden uitspraak, die er toe leidde, dat er voorlopig elke maand nog 60 miljard Euro bijgedrukt wordt door de centrale bank. Dit zorgt wel voor onwaarschijnlijk lage rentetarieven en de huidige economische groei. Daarvoor is een hartelijke felicitatie wel op zijn plaats. 
Mark Faasse

NOORDBEVELANDSE WONINGMARKT IN DE LIFT (maar wel naar beneden helaas)

Het begin van de crisis op de woningmarkt ligt al weer meer dan 8 jaar achter ons. Buiten de Randstad echter, en zeker in een provincie als Zeeland, zijn de toppen minder hoog, en de dalen gelukkig minder diep.

Waar we ook nog mee te maken hebben is een trek van het platteland naar de stad. Het ziet er naar uit, dat deze trend die eigenlijk volgt op de crisis, de woningmarkt in een gemeente als Noord-Beveland parten speelt.

Onlangs werd door woningmarkcijfers.nl een overzicht geproduceerd van de verkooptijden per gemeente. Dan zien we dat Noord-Beveland de langste verkooptijd heeft van Zeeland, en ook landelijk in de top staat. Gemiddeld staat een huis 21 maanden te koop voordat het verkocht wordt.

Landelijk gezien bevinden de verkoopprijzen zich in een stijgende lijn. Het dieptepunt van de crisis werd bereikt in 2013. Daarna stegen de prijzen,  en de media staan vol met verhalen van kopers in plaatsen als Amsterdam, die over elkaar heen buitelen met hun biedingen. In onderstaand grafiekje de prijsontwikkeling op Noord-Beveland vergeleken met Zeeland en de rest van Nederland, op basis van het kadaster. 

Krimpgebieden kun je in een vroeg stadium herkennen aan een daling van de woningprijzen. Als mensen het idee hebben, dat de belangrijkste investering die ze doen, namelijk het kopen van een woning, in waarde achteruit gaat, zullen ze hun geld mogelijk anders inzetten. Lees: elders een woning kopen. Daarom is het goed, dat de gemeente eigenaars de mogelijkheid biedt om de eigen woning ook aan kopers te verkopen, die er niet permanent gaan wonen.

Deze week reed ik door Vrouwenpolder, een dorp waar je niet struikelt over de makelaarsborden. Het is vergelijkbaar met Kamperland, maar de helft kleiner. In Kamperland staan 42 woningen te koop, en 22 recreatiewoningen. In Vrouwenpolder staan 11 woningen te koop, en 1 recreatiewoning. Dat verschil is wel erg groot.

NOG EEN POLITIEKE PARTIJ OP ONS EILAND

Bij de laatste verkiezingen voor de gemeenteraad deden er 2 lokale partijen mee. BEN werd uit het niets de grootste partij op het eiland en zal bij de komende verkiezingen nummer 1 zijn. Inmiddels is Annet Versluys vertrokken bij BEN en gaat verder met NB7. Jammer, maar zo werkt het systeem. De wet staat dit toe. Er zijn nu dus 3 lokale partijen op Noord-Beveland. We hebben begrepen dat er een vierde partij in oprichting is.

Het aantal raadszetels op Noord-Beveland was 13, en blijft 13, ongeacht het aantal politieke partijen.
Wij schetsen hoe een zelfde situatie in de provincie Zeeland is verlopen. Daar was sinds jaar en dag 1 lokale partij actief: Partij voor Zeeland. Die had een fractieleider, waarmee het kwaad kersen eten was, dus begon een aantal mensen met een andere partij: Zeeland Lokaal. Vlak voor de verkiezingen stapte de betreffende fractieleider van Partij voor Zeeland op en begon een eigen partij: Provinciaal Belang Zeeland. Het slot van het liedje was, dat de stemmen verdeeld werden over 3 partijen, waarbij Zeeland Lokaal de grootste werd, gevolgd door Partij voor Zeeland en daarna PBZ. De laatste had echter te weinig stemmen om in de Provinciale Staten te komen. ZL en PvZ kregen ieder een zetel. Als de 3 lokale partijen hadden samengewerkt, hadden ze samen minstens 4 zetels gehad, en waren groter geweest dan PvdA, D66, CU of SP. Echter door de verdeeldheid hadden slechts 2 partijen elk slechts 1 zetel. Machthebbers passen het principe van verdeel en heers toe. Hier was het VERDEEL EN VERLIES. Dat kan toch niet de bedoeling zijn van een nieuwe partij.

Het Drama van de Zeeuwse Lagune

Na de wel heel erg bijzondere uitslag van de stemming in de gemeenteraad van Noord-Beveland is het nu tijd voor een moment van reflectie. Daarbij gaat het niet over de uitslag van de stemming (die mij wel goed uitkomt), maar hoe het proces is gegaan en of we er iets van kunnen leren.

Ongeveer 15 jaar geleden ontstond de gebiedsvisie Rondom het Veerse Meer. Dit meer was toen nog maar 40 jaar oud, maar er was blijkbaar sprake van verpaupering, aldus dit schriftelijke stuk, geautoriseerd door de Provincie Zeeland. Wat ook aan de hand was, dat men dacht dat er miljoenen van regeringswege aan het oppeppen van het gebied zouden worden besteed. Omvangrijke stuurgroepen, klankbordgroepen en intergemeentelijke multidisciplinaire  werkgroepen werden tot leven geroepen in een vergadercircus van iedereen die graag zijn of haar naam aan een rapport wilde toevoegen, of er bij wilde zijn als er een miljoentje te verdelen was. De planvorming had een tijdspad tot 2020.

Men wilde het natuurgebiedje Fort den Haak uitbreiden tot het parkeerterrein aan de Walcherse kant van de Veerse Gatdam en dan moesten de daar aanwezige horecaondernemers weggekocht worden. Je kunt je afvragen of er geen betere manieren zouden zijn om de euro’s voor de natuur te besteden, maar blijkbaar dacht iedereen dat het geld niet op kon. Marco Doeleman van Vrouwe in de Polder ging er gretig op in, in tegenstelling tot zijn collega van de naastgelegen friettent De Lekkerbek. Doeleman ontplooide zijn plannen voor de Zeeuwse Lagune en bestuurlijk Zeeland was daar zo enthousiast over dat hij ooit tijdens een vaartocht op het Veerse Meer zijn plannen vis-à-vis mocht delen met onze toenmalige koningin Beatrix.

Doeleman werd de ‘knuffelondernemer’ van de provincie en deuren die voor andere projectontwikkelaars gesloten werden gehouden, gingen voor deze gelegenheidsontwikkelaar open. Dat miste ook zijn uitwerking niet op bestuurlijk Noord-Beveland, waar traditiegetrouw iedere ‘buutendieker’ die stenen wil stapelen met de meeste egards wordt ontvangen.

Daarom is het ook te begrijpen dat Doeleman volhardde in zijn veel te grote plannen. De gemiddelde ontwikkelaar had beter geluisterd naar het ‘Umfelt’, maar De Zeeuwse Lagune BV was gewend dat er naar haar geluisterd werd.

Er zijn 8 plannen ingediend waarvan ik kennis draag. Naar mijn schatting zijn de kosten van onderzoek, ontwerp, planologie etc. opgelopen tot ca 2 miljoen Euro. Waarschijnlijk heeft bouwbedrijf Cordeel uit België daarvan een groot deel voor zijn rekening genomen. Daarnaast heeft de gemeente Noord-Beveland ook veel kosten gemaakt. De op een na belangrijkste ambtenaar van de gemeente werd een grote rol in het proces toebedeeld en ook overigens was de ambtelijke inzet zodanig, dat andere zaken er onder leden.

Voor de gemeenteraadsverkiezingen in 2014 werd er een ‘Toren van Babel’ van 160 meter uit de hoge hoed getoverd die afgeschoten werd door de bevolking, zodanig , dat ook de politieke voorstanders bakzeil haalden. Toch ging De Zeeuwse Lagune onverdroten verder met de planvorming, onder meer gesteund door wijlen de fractievoorzitter van oppositiepartij NBB, die zichzelf als ‘Primus’ van de raad een veel te belangrijke rol toebedeelde. Hij werd daarin door niemand tegengehouden.

Om een lang verhaal kort te maken: Op 2 november is er een persconferentie op het gemeentehuis van Noord-Beveland van De Zeeuwse Lagune en de betreffende wethouder. In mijn optiek is het zeer ongebruikelijk dat een wethouder samen met een projectontwikkelaar een persconferentie geeft over een project dat in deze ontwikkelingsfase zit,  maar het is exemplarisch voor de verwevenheid van de gemeente met de ontwikkelaar. Op 24 november staken de stemmen, dus kon er geen besluit worden genomen. Het besluit ging niet over het plan zelf, maar over een zogenaamde anterieure overeenkomst. Het College van B&W had deze overeenkomst ook mogen sluiten, zonder dat de raad daarvoor toestemming moest geven. Blijkbaar wilde de wethouder de steun van de gemeenteraad voor dit project al in een vroeg stadium zeker stellen.

Ondertussen was door een informeel circuit van mensen die zich profileren als kustbeschermers, in samenwerking met linkse partijen en natuurorganisaties een forse tegenbeweging georkestreerd. Dat leidde tot een petitie met meer dan 9000 handtekeningen. Zoveel steun is een belangrijk politiek feit, maar doet niets af of toe aan de inhoudelijke argumenten.

Als de stemmen staken, wordt er opnieuw gestemd in een volgende vergadering. Nu was de afwezige fractieleider van het CDA wel present en opeens stemde de hele coalitie ook tegen.

Doeleman was ook in de raadszaal, maar was van te voren niet ingelicht. Hij liep ook heel snel weg. De wethouder, die 5 weken daarvoor nog samen met hem een persconferentie had belegd, liet hem vallen als een baksteen. Ik was het niet eens met de plannen van Doeleman, maar na een kleine 15 jaar te hebben samengewerkt en zoveel daarin te hebben geïnvesteerd hoor je niet zo ‘en plein public’ afgeschoten te worden.  Menselijk gezien heb ik daar erg veel moeite mee.

Het meest bizarre onderdeel van het verhaal is echter, dat het toevallig wegens vakantie afwezig zijn van een gemeenteraadslid (in dit geval van het CDA) de aanleiding kan zijn van het niet doorgaan van een project met een investering van pakweg 40 miljoen Euro. Dat stelt de betrouwbaarheid van de overheid en het vertrouwen in de politiek op een pijnlijke manier aan de orde.

Los van de inhoudelijke kant van de zaak, kun je hier niet blij mee zijn.

Mark Faasse

Ze weten alles van je

Vorige week werd het voorlopige onderzoek naar het neerhalen van de MH-17 gepresenteerd. Een indrukwekkende hoeveelheid informatie werd over ons uitgestort. Uit alle filmpjes van de reis van de Buk-raket en telefoontaps krijg je sterk de indruk dat de serie films over Jason Bourne geen fantasie is. 

Ik hoorde een ander verhaal. Een vertaalster in Nederland kreeg van een bedrijf in Australië, Appen, de opdracht om telefoonopnames te vertalen van Nederlands naar Engels. Op een gegeven moment kwam ze bij een telefoongesprek waarbij iemand het koosnaampje van haar ex-vriend gebruikte. Het was blijkbaar een bijzonder koosnaampje, (mijn hangoorkonijntje of zo) want anders valt zoiets niet op. Zij belde met haar ex, die blijkbaar niet zo veel fantasie had dat hij voor zijn nieuwe lief een andere naam verzonnen had, maar dat ter zijde. Zo kwam zij er achter, dat het voor Nederland illegaal opgenomen gesprekken waren. 

Een onderzoeksjournalist werd er bij gehaald en die concludeerde, dat telefoongesprekken van Vodafone mogelijk via de glasvezelkabel door Engeland geleid worden. De Engelse inlichtingendienst vind het blijkbaar handig om ze te monitoren en daarvoor schakelen ze het Australische bedrijf in, die een vertaalster nodig had om de kunstmatige intelligentie te verrijken. Ik raad dus de lezers van deze blog, die een aanslag willen plegen, woorden als bom, explosie en president maar niet te gebruiken.

Ik hoop dat aanslagen er door verijdeld worden, dat is dan een rechtvaardiging voor de inbreuk op je privacy. In dit geval geloof ik niet dat het illegale telefoontaps waren, want ze vonden waarschijnlijk niet plaats op Nederlandse bodem.

Dit is een van de schaduwkanten van de informatietechnologie. Van een andere werd ik blij. Recent heb ik een Bijbel-app gedownload op mijn smartphone. Het meest gedrukte boek ter wereld is ook in vele digitale versies te verkrijgen en een van de voordelen is, dat mijn reiskoffertje weer wat lichter geworden is. Leve de techniek!

Mark Faasse