I want my money back!

is waarschijnlijk de meest geciteerde uitspraak van de deze week gecremeerde Margaret Thatcher. Misschien heeft ze het wel nooit uitgesproken in een vergadering van de Europese regeringsleiders.

Een zin die mij het beste is bijgebleven is: We turn earners into owners. Dat sprak me aan, omdat zij de huurwoningen van de building societies (woningcorporaties) liet verkopen aan mensen met een baan, zodat die aan vermogensvorming konden doen. In haar mindset was er een voorkeur voor privaat eigendom boven publiek eigendom. Daar was veel kritiek op in de jaren ’80 maar the iron lady ging gewoon met haar zaken door.

Als premier volgde zij de socialist Callaghan (Sunny Jim) op, iemand die de zaak altijd van de zonnige kant voorstelde maar eigenlijk niets tot stand bracht. Aan wie doet hij me denken?

Al vroeg werd ze geconfronteerd met de brutale Argentijnse junta, die de Britse Falkland Eilanden bezette. Niemand in haar regering had dat kunnen voorkomen, maar toch moest dat consequenties hebben en haar minister van buitenlandse zaken Lord Carrington (noblesse oblige) trad af. Dit werd later de Carrington doctrine genoemd. Overigens kwam hij toch nog goed terecht, hij werd baas van de NAVO. De Britten lieten merken dat ze er aan gewend waren dat in hun rijk de zon nooit onderging en hun Vulcan bommenwerpers vlogen in een ruk heen en terug om Argentijnse doelen te bombarderen.

Waar ik begin jaren ’90 mee in aanraking kwam, was de Financial Services Act. Daarin moesten financiële dienstverleners bij offerten aangeven dat het voorliggende het beste voorstel was wat ze konden bieden. Met andere woorden, als ze dat niet deden konden ze aansprakelijk gesteld worden. In Nederland had dit menige woekerpolis affaire of te hoge hypotheken kunnen voorkomen. Zij was in feite haar tijd ver vooruit en kwam met oplossingen die goed uitvoerbaar waren. De hedendaagse Nederlandse maatregelen in die zin zijn veel later gekomen, kostenverhogend en moeilijk uit te voeren.

Het is jammer dat er, 30 jaar na sluiting van de mijnen zo feest gevierd wordt over haar dood. (The witch is dead). In Nederland had 15 jaar daarvoor de minister van economische zaken, de heer drs. J.M. den Uyl de Limburgse mijnen al gesloten. Zo zie je, dat het uitmaakt of een socialist of een conservatief iets doet.

Uiteindelijk denk ik, dat ze een periode te lang is aangebleven. 2 perioden is vaak genoeg. Maar in die periode was ze er, daadkrachtig en standvastig. Ik bewaar goede herinneringen aan haar.

Mark Faasse

WONINGMARKT BEGINT ZWAK IN 1E KWARTAAL

Voor het eerst zijn de prijzen in Zeeuws-Vlaanderen hoger dan in de rest van Zeeland.

Zoals verwacht ging het jaar 2013 niet goed van start op de woningmarkt. Na een goed kwartaal daarvoor werden er in het eerste kwartaal dit jaar minder woningen verkocht (in Zeeuws-Vlaanderen -20%; Zeeuwse eilanden -30%) en daalden ook de verkoopprijzen in Zeeland boven de Westerschelde. Opvallend waren de prijsstijgingen in Zeeuws-Vlaanderen. Ondanks het lagere aantal transacties stegen de prijzen op jaarbasis met ca. 8%. Dit lijkt op de prijsstijging die vorige jaar in België plaats vond (6%) en daar ligt ook wel de oorzaak. 

De gemiddelde woningprijs in Zeeuws-Vlaanderen was in het 1^e kwartaal  € 184.000; op de Zeeuwse Eilanden € 182.000. Het verschil in vraagprijs is andersom, die is in Zeeuws-Vlaanderen € 210.000 en in de rest van Zeeland € 242.000. Een hoge vraagprijs hoeft niet noodzakelijkerwijs tot een hoge verkoopprijs te leiden.

Zeeuws-Vlaanderen is echt een uitzondering in Nederland; overal zijn de prijzen gedaald en is het beeld vergelijkbaar met dat van de Zeeuwse Eilanden.

De prijsdaling is nu enigszins aan het afvlakken, wat er op wijst dat de bodem van de markt in zicht is. Of Zeeuws-Vlaanderen de opgaande lijn vast zal weten te houden in het komende kwartaal is de vraag. Het wordt in elk geval ondersteund door een lage hypotheekrente en door de prijsdalingen van de laatste jaren ook een grote betaalbaarheid van de woningen. Een bijkomend voordeel voor kopers is, dat er op dit moment veel keuze is. Een nieuwe trend is wel, dat het aantal aangeboden woningen aan het dalen is. Er komen relatief minder woningen nieuw op de markt. 

Mark Faasse

Aswoensdag

Vanavond gingen we naar de viering van Aswoensdag in Kortgene in de Nicolaaskerk. Bij de herdenking 2 weken geleden van de Watersnoodramp was ik ook in deze kerk en ik moest vanavond denken aan Aswoensdag in 1887 toen in Bajardo (‘ons’ stadje in Italië) tijdens de kerkdienst een aardbeving het dak van de kerk van San Nicolo in liet storten waarbij meer dan 200 doden vielen.

Tijdens de herdenking van de ramp van 1953 sprak een dominee in Stavenisse over een straf van God, die blijkbaar zijn doel gemist had. Ik dacht eerst dat het ironisch was bedoeld, maar deze lieden houden niet van ironie als het om het geloof gaat. Mensen die dit te horen kregen na de ramp keerden zich af van het geloof.

In Bajardo begonnen ze 6 jaar later nadat de kerk ingestort was, met de bouw van een nieuwe Sint Nicolaaskerk. Ik vroeg me af hoe die mensen daar hun geloof behouden hadden, nadat juist tijdens de kerkgang zoveel familieleden van hen de dood vonden.

Het antwoord is denk ik het tegenovergestelde van wat de dominee uit Stavenisse zei; het was geen straf van God, maar een tragische gebeurtenis die toevallig plaats vond op het verkeerde moment op de verkeerde plaats.

Blijkbaar was God in Bajardo na zo’n traumatische ervaring de bindende kracht om het leven weer op te pakken.

Dat vind ik wel een goede gedachte.

Mark Faasse

Memento Mori

Rond de jaarwisseling waren we in Italië en hoorden dat Diane Lensink, actrice uit Amsterdam helaas was overleden.  Ze was een dochter van Ton Lensink, bij iedereen bekend van o.a. Ti-Ta Tovenaar.

In de zomer dreef ze een Bed & Breakfast in Italië (www.vinazza.com) en het is door haar dat wij op onze stek zijn beland. We hebben daar een tweetal keren verbleven en daardoor hebben de prachtige omgeving leren kennen en ook waarderen. Een aantal mensen uit ‘ons’ dorpje zullen haar zeker missen en ook de velen, vaak Nederlanders, die bij haar vakantiedagen doorbrachten en van haar kookkunst genoten. Ze heeft 2 kookboeken geschreven en de limoncello die Marianne maakt, is naar een recept van haar. De herinnering zal hierdoor blijven.

Morgen mag ik ook weer een jaartje bijschrijven en dan is zo’n dag als vandaag ook een goed moment om weer eens even terug te blikken. Bij mij valt dat ook nog eens bijna samen met de jaarwisseling, in ieder gevel met een aantal nieuwjaarsrecepties.

Ik ben blij en dankbaar, dat ik tot hiertoe in goede gezondheid heb mogen komen. Ik heb mijn beide ouders nog, en gelukkig ook vrouw, broers en zus. Naarmate de leeftijd vordert, krijg je wel steeds meer ongemakken en waar je vroeger veel bruiloften en andere feesten had, nemen de begrafenissen steeds toe.

Ik ben op vrijdag de 13^e geboren in 1956, maar eigenlijk voel ik mij een zondagskind. Ik heb er vertrouwen in, dat ik dat onder ‘Gods machtige bescherming’ (Ps. 91) nog wel een tijd zal blijven.

Morgen geen feest, maar lekker wandelen in België en bij een favoriete Italiaan in Antwerpen eten.

Mark Faasse

ZEEUWSE WONINGMARKT BETER DAN LANDELIJK

Laatste kwartaal 2012 was beste in jaren

Met name in Zeeuws-Vlaanderen maar ook in de rest van Zeeland zijn er in het laatste kwartaal van vorig jaar meer woningen verkocht. Doordat de stijging met name in de vrijstaande woningen zat, is ook de gemiddelde prijs van alle soorten woningen gestegen. De oorzaak ligt in het gegeven dat veel kopers vorig jaar nog hun slag wilden slaan. De hypotheekregels worden met ingang van 1 januari dit jaar een stuk strenger, waardoor het vorige jaar aantrekkelijker en makkelijker was om een huis te financieren. Aan de onderkant van de Westerschelde wordt de woningmarkt stevig ondersteund door een toestroom van Belgen. In België is in tegenstelling tot in Nederland tot voor kort sprake geweest van flinke prijsstijgingen en ook een toename van het aantal transacties. Het lage prijspeil in Zeeuws-Vlaanderen was daarin natuurlijk een belangrijke factor.

Verschillen tussen de Zeeuwse woningmarkten bleven er natuurlijk: in Zeeuws-Vlaanderen een gemiddelde prijs van € 167.000 en in Midden-Zeeland € 193.000. Landelijk is dat nu € 207.000.

De verkooptijden van verkochte woningen blijven lang in Midden- en Noord-Zeeland, maar door de ‘booming business’ in Zeeuws-Vlaanderen is deze gedaald. De onverkochte woningen blijven echter steeds langer staan en dat komt met name doordat de vraagprijzen te weinig naar beneden aangepast worden. Het vraagprijsniveau is sinds het begin van de crisis gedaald met 8,2% en het transactieprijsniveau is gedaald met 15,9%. Er is dus nog behoorlijk veel lucht in een aantal vraagprijzen. Kopers doen er goed aan om zich te laten adviseren door een aankoopmakelaar om te weten of ze niet te veel betalen voor een woning.

De vooruitzichten voor het komend jaar zijn goed voor kopers en minder goed voor verkopers. De verwachting is dat de prijzen met ca 6% zullen dalen. Dit wordt verwacht op basis van de daling van de gemiddelde leencapaciteit. Het blijkt dat er een stevige correlatie zit tussen de leencapaciteit en het prijsniveau. Minister Blok (wonen) was gisteren te gast bij de NVM. Hij ontwaart aan het eind van het jaar een verbetering, maar gaf niet aan op basis waarvan hij dat denkt. Wellicht wordt de consument ook crisismoe. In ieder geval liggen er in het nieuwe jaar veel kansen, want de betaalbaarheid van woningen is zeer groot, door veel aanbod, lagere prijzen en een lage hypotheekrente. 

Mark Faasse

Kerst 2012

Ondanks alle financiële pijn halen goede doelen acties als Serious Request op dit moment recordbedragen op. Dat is toch een lichtpunt in deze dagen waarin veel mensen grote zorgen hebben over hun inkomen en de hoge woonlasten die ze moeten betalen. Volgens de banken gaan we minimaal nog een jaar tegemoet met prijsdalingen op de woningmarkt en van het bericht vorige week in NRC, waar de temperatuur van de makelaardij genomen werd, wordt je somber.

Deze zaken hoeven we niet te vergeten met Kerst, maar het is goed dat de nadruk wordt gelegd op immateriële zaken, Gods liefde voor de mensen, vrede op aarde en warmte onder elkaar.

Ik herinner me nog goed, dat ik een penthouse verkocht aan een rijke vrouw, belezen en bereisd, weliswaar op leeftijd, maar prettig om mee om te gaan. Ik ging aan het eind van de middag (toen dronk ik nog port) naar haar grote boerderij met uitzicht over het land om de akte te tekenen. Dat is ook vaak een mijlpaal, waar je terug kijkt en natuurlijk ook vooruit. Bij het 2^e glas begon ze te vertellen over vroeger en ze vroeg aan mij, wat ik dacht dat de mooiste tijd van haar leven was geweest. Ik dacht aan de verre reizen die ze gemaakt heeft, of misschien wel aan wat ondeugende dingen.

Ik had het volledig mis: het was de Hongerwinter op het eind van de oorlog in Amsterdam, waar ze als verpleegster had gewerkt. Ze zei: we hadden niets, totaal niets, en wat we nog wel hadden deelden we met elkaar. Toen hadden mensen nog iets voor elkaar over.

Ik heb de vorige crisis op de woningmarkt meegemaakt. Een variabele rente die in 1 maand tijd van 10% naar 12% steeg en een flinke waardedaling. Ik ging toen maar 1 keer per jaar goedkoop op vakantie.

Gelukkig is de rente nu laag en als de banken inderdaad maatwerk gaan leveren met het uitsmeren van de restschuld over een langere periode, dan kunnen we daar wel uit komen. De lasten hoeven dan niet al te veel te stijgen. Met dit soort lage prijzen zouden de transacties toe moeten nemen en daar worden we allemaal beter van.

Vanmiddag zag ik bij ons op het dorp de huisarts met een leeg bakblik voor een woning staan. Blijkbaar had hij van een van zijn patiënten taart gekregen om met zijn medewerkers op te eten en hij bracht het blik nu terug. Dat zijn van die kleine dingen, die niet veel hoeven te kosten en waar je toch blij van wordt. Gemeenschapszin brengt geluk.

Mark Faasse

Ford Mondeo

Inmiddels rijd ik al bijna 3 jaar in deze trouwe vierwieler en tot mijn genoegen. Ik dacht dat deze gemaakt werd aan de oostelijke oever van de Rijn in Keulen, waar tegenover ik nog wel eens heerlijk op een terras gezeten heb. Dat bleek niet zo te zijn, het was in Genk, Belgie en die fabriek gaat sluiten. De Vlamingen staan bekend als nijvere en goede producenten, maar vermoedelijk verplaatst Ford de productie naar Spanje omdat ze het niet eens zijn met de Belgische loonpolitiek. België is het enige land ter wereld, waar de wet voorschrijft dat de lonen stijgen met de inflatie. Heel sneu voor de meer dan 4000 werknemers van Ford en allerlei toeleveranciers. Dat kan toch niet het doel zijn van de vakbonden en de ‘Partie Socialiste’?

In Zeeland hebben we dit jaar meegemaakt dat Zalco sluit, veel kans dat Thermphos niet doorstart en ook bij de provincie mogen een heleboel ambtenaren voorgoed naar huis. De laatsten met een zeer goede regeling overigens. In mijn tijd als Statenlid heb ik wel eens gevraagd naar benchmarking van het personeelsbestand. Iedereen, ja, iedereen viel over me heen, want dat kon ik niet vragen omdat elke provincie anders was. Er was een voorlichtingsafdeling waar 25 mensen werkten. Het beleid van een provincie raakt de burgers zelden rechtstreeks, anders dan bij een gemeente of het rijk. Wat moet je dan met zo veel voorlichters? Als ik iemand wilde spreken waren ze altijd in vergadering, elkaar lekker bezig houden. De kwaliteit van de campagnes was ronduit bedroevend, dus wat ze tijdens die vergaderingen deden ….

Het is de helaas kort geleden overleden Sjoerd Heijning geweest die de kat de bel aan bond en daarmee een van zijn verkiezingsbeloften waar maakte. Er zijn mensen die denken dat met zo veel minder ambtenaren het beleid en ook de slagkracht van de provincie aan kwaliteit zal in boeten. Ik verwacht eerlijk gezegd het tegendeel.

De crisis wordt nu toch heel erg voelbaar, ook in ons kleine dorpje aan de Noordzee. Ik zie een aantal ‘bouwboys’ die nu ook thuis zitten.  Een groepje mannen van Kamperland werkt aan de renovatie van hotelkamers in Parijs, in La Défense; blij dat ze aan de slag kunnen.  

De regering verzuimt om goede maatregelen te nemen. Waarom worden de hypotheeknormen opgeschroefd voor starters? Die hebben de laatste jaren nog nooit zo goedkoop gekocht en geleend. Dat zijn degenen die zorgen voor de broodnodige ‘bloedtoevoer’ van onderaf op de huizenmarkt. Versoepeling van de normen hoeft de regering geen geld te kosten, maar levert wel werk en belastingopbrengsten op. Op de nieuwjaarsreceptie van de NVM komt de nieuwe minister Stef Blok praten. Hopelijk brengen we hem op betere gedachten.

Mark Faasse