woensdag 27 januari 2010

Verkiezingsverontwaardiging

Dit woord leerde ik van een oud-lid van de Tweede Kamer. Van Dale kent het nog niet. Het is een vorm van selectieve verontwaardiging, die zich voordoet in verkiezingstijd.

Ook in de kleine gemeente op ons mooooie eiland doet het zich voor. Een van de kenmerken is, dat men verontwaardigd is over iets, wat niet tot het eigen beleidsterrein hoort. Zoals dat bezuinigingen de sociaal zwakkeren niet mogen treffen, of dat de termijnen in de planologische procedures te lang zijn. Allemaal beleid van het rijk. Het geeft niet wat je er over roept, want het doet er toch niet toe. Je kunt makkelijk voor dit soort voorstellen zijn, want het kost je geen geld. Het is gratis, en daarmee gratuit. Een paar krantenkoppen zijn je beloning en dat is mooi meegenomen in verkiezingstijd.

In Amsterdam doen ze zoiets in de overtreffende trap. Sex doet het altijd goed in de publiciteit en Lodewijk Asscher komt daarom met het voorstel om de minimumleeftijd van dames die op de Wallen werken te verhogen van 18 naar 23 jaar. Waarschijnlijk een goede aanpak van een probleem en vervolgens landelijk nieuws, op tv en radio.
In Nederland hebben we overal belangengroepen van, dus die van de pooiers kwam, uitgesproken in onferfalst Amsterdams, met het bericht dat mannen van 18 wel militair mogen worden en hun leven in gevaar brengen als ze uitgezonden worden. Zij constateren een rechtsongelijkheid.
Daarmee komt men op voor een van de twee grootste belangengroepen in Nederland, die van de mannen. En ondanks dat ik indertijd afgekeurd ben (niet op S5 overigens) voel ik me dan toch eigenlijk ook wel gewoon een beetje medezielig, achteraf.
Maar dat is niet erg, want als we allemaal zielig zijn, is niemand meer zielig.

Mark Faasse

donderdag 14 januari 2010

Prijsdaling uitgebodemd

Deze term uit de aandelenhandel wordt sinds enige tijd op de woningmarkt gebruikt om aan te geven, dat de prijzen niet meer verder dalen. De bodem is bereikt. Dat is goed te zien aan de meest recente cijfers van de NVM; die van het 4e kwartaal 2009. In Zeeuws-Vlaanderen is dat beter gelukt dan op de Zeeuwse Eilanden. Met een mediane prijs van € 170.000 is dit de hoogste prijs die ooit in het 4e kwartaal van enig jaar is gemeten. Op de Zeeuwse Eilanden is er ook een duidelijke bodem gelegd, op € 202.000, maar dat is toch een kleine 15% lager dan het ‘all time high’ van het 3e kwartaal van 2008 (€ 235.000). Dat was vlak voor de gevolgen van de val van Lehman. Toen piekte Zeeuws-Vlaanderen op € 177.000.
Hiermee worden de verschillen tussen Zeeuws-Vlaanderen en het gebied boven de Westerschelde kleiner. Dat mogen we beschouwen als winst. Het wordt vooral veroorzaakt doordat er in Zeeuws-Vlaanderen relatief meer vrijstaande woningen verkocht worden. Landelijk is de mediane verkoopprijs € 228.000.

Is het dan allemaal Hallelujah?
Nee, helaas. Het aantal woningen wat via NVM-makelaars te koop wordt aangeboden is inhet 4e kwartaal van 2009 gestegen met ca. 4%. De aantallen woningen die verkocht zijn in vergelijking met het zelfde kwartaal van 2 jaar geleden, zijn dramatisch gedaald. Een daling van 35% boven de Westerschelde en van de helft onder de Westerschelde. Op basis daarvan kun je concluderen dat de TVT (Theoretische Verkoop Tijd) op de Zeeuwse Eilanden bijna anderhalf jaar is, en in Zeeuws-Vlaanderen 22 maanden.

Het is logisch te veronderstellen dat kopers hun aankoop uitstellen totdat prijzen niet meer verder dalen. Hopelijk zal de verkoop dan nu versnellen. Voor uitbundige vraagprijzen is overigens nog steeds geen plaats. Op de Zeeuwse Eilanden is het verschil over de hele voorraad gemeten tussen vraagprijs en transactieprijs 22%, in Zeeuws-Vlaanderen is dat maar 16%. Bescheidenheid of meer realisme? Ik houd het op het laatste, want men is daar al langer aan een wat stroevere woningmarkt gewend.

Wat zijn de verwachtingen voor de nabije toekomst?

• Meer transacties. De toevoeging vanuit de nieuwbouw aan de woningmarkt is minder, er worden ook nog substantiële aantallen woningen gesloopt en het aantal huishoudens stijgt nog steeds.

• Een lagere rente (voorzien voor het eerste half jaar) zal kopers het duwtje in de rug geven om toch de stap te zetten.

• De prijzen zullen niet stijgen. We hebben de laatste 20 jaar flinke prijsstijgingen gehad. Het kan helemaal geen kwaad als er rust is op dit front. Er is een flinke voorraad aan winkeldochters waarvan sommige voor lage prijzen zullen worden verkocht.

• De kopersmarkt zal zich duidelijker manifesteren.

Om de vergelijking met de aandelenmarkt nog een keer te maken: We verwachten een zijwaartse beweging. Niet echt omhoog, ook niet echt omlaag, maar wel meer actie op de markt.

Mark Faasse

dinsdag 12 januari 2010

Audi Adieu

Een van de bezuinigingen in het nieuwe jaar is verandering van auto. Ik heb afscheid genomen van mijn Audi, een populair merk in vastgoedkringen.
Er komt een nieuwe Europese middenklasser voor in de plaats, met een cataloguswaarde van ongeveer de helft. Deze past meer in het hedendaagse financiële plaatje.

Mijn Audi A6 is een heerlijke auto om in te rijden, zeer veilig (4-wielaandrijving) en je hebt het gevoel dat alles van zelf gaat. Toch viel het niet mee om hem in te ruilen. Ik had zelf even geprobeerd om hem te verkopen via een internetsite, maar dat leverde totaal geen reactie op. Dus moest ik wel akkoord gaan met de zeer lage inruilprijs van de garage. Ik kreeg te horen dat de stoelen niet met leer bekleed waren en er geen standaard navigatiesysteem aanwezig was. Ja, maar ik heb wel winterbanden en extra 19 inch velgen met brede pantoffels.

Denk nu niet, wat zielig van die makelaar. Mijn vorige A6 werd gestolen. ’s Nachts drong men binnen om de sleutels op te halen. Na deze ervaring had ik besloten om geen dikke auto meer te kopen, omdat het niet prettig is als anderen achter je eigendommen aanzitten. Toen had ik de nieuwe A6 echter al besteld en die wilde ik niet annuleren.

Wat in de autobranche gewoon is, zou ook in onze branche makkelijker moeten kunnen, je oude huis inruilen. Je gaat toch op een gegeven moment akkoord met een lagere prijs, vanwege de voordelen die de nieuwe aanschaf oplevert. Net als bij een auto wordt de aankoop voor een groot deel gedreven door emotie in plaats van ratio. Veel huiseigenaren hebben door de vroegere lage aanschafprijs voldoende financiële ruimte om akkoord te gaan met een lage inruilprijs. Als dat op een betere manier gefaciliteerd zou worden, voorspel ik meer transacties. Je kiest als consument voor zekerheid en hebt daar geld voor over.

Mark Faasse

woensdag 23 december 2009

Immanuël

Dit betekent God met ons. De term God zij met ons geniet nog bekendheid als het randschrift op de gulden, maar met Kerst is de oorspronkelijke betekenis zeer actueel. Het gaat er immers om, dat God uit liefde zijn zoon naar onze wereld stuurde om bij ons te zijn.

Wij mogen jaarlijks dat feest vieren, en ik doe daar graag aan mee. De commercie plukt er flinke vruchten van en daar heb ik geen bezwaar tegen. Onze duurzame kerstboom (want tweedehands kunstboom) zorgt voor sfeer in de woonkamer. Het is een mooie gelegenheid om met het hele gezin van mijn ouders, die er beiden nog mogen zijn, van een heerlijk diner te genieten. De meeste kleinkinderen zullen er ook zijn, want er is die dag toch bijna niets anders te doen.

Kerst is echter bovenal echter een moment van bezinning en verdieping. Het wordt al zo’n 17 eeuwen gevierd en wat houdt er in zo’n lange tijd stand? Er zijn maar enkele gebouwen die een dergelijke periode overleven. Blijkbaar houdt het Kerstfeest duurzaam stand omdat het voortleeft in de geest van de mens en niet uit brick and mortar bestaat.

Onze predikant had het zondag over de god van leuk en lekker. Dat zijn relatief jonge goden, maar wel met een beperkte houdbaarheidsdatum lijkt mij.

Kerst geeft mij een gevoel van geborgenheid. Je zorgen worden relatief, als je kijkt naar deze bijna universele gebeurtenis, die over de hele wereld gevierd worden en dat al sinds de 4e eeuw. Dat is een constante, die vertrouwen geeft voor de toekomst. Ik wens u zinvolle Kerstdagen toe, ter voorbereiding op een goed nieuw jaar.

Mark Faasse

vrijdag 18 december 2009

Leestekens in het landschap

Met leestekens in het landschap worden bedoeld de details die karakter aan het landschap geven, zoals een bruggetje, drinkput, grenslinde. Meestal gaat het om ingrepen die ooit door mensen veroorzaakt zijn. Als het ware vormen ze een cultuurdrager en daardoor wordt een eigen identiteit gecreëerd. Ik ontleen dit aan de voorzitter van de Stichting Landschapsbeheer Zeeland. Dergelijke stichtingen zijn er ook in de andere provincies, want ook daar zal er zorg zijn om het streekeigene te behouden.

We spreken hier vooral over het platteland en daar is ook de zorg om krimp vaak het grootst. Blijft er voldoende draagvlak over om het voorzieningenniveau te handhaven.

Scoop Zeeland heeft daar uitgebreid onderzoek naar gedaan en men kwam daar tot de conclusie dat een mooie omgeving erg belangrijk is voor de leefbaarheid. Mensen vinden het daar de moeite waard om te wonen en het tekort aan voorzieningen wordt gecompenseerd door zelfredzaamheid. Men organiseert een aantal zaken met elkaar, zonder veel steun van de overheid. Beter kan het niet natuurlijk. Woningen zijn er niet te goedkoop en worden redelijk vlot verkocht.

Nu is er door de grootschaligheid op allerlei terreinen een heleboel van die oorspronkelijke onderdelen van het landschap weggerationaliseerd. Alles moest recht en strak. Wat gesloopt of gerooid is, hoef je niet meer te onderhouden. Jammer van al die kronkelige weggetjes, smalle dijkjes en beplantingen.

Een reactie daarop is het initiatief KANSEN in ZeeLAND. Zie meer op www.kanseninzeeland.nl. Een aantal kunstenaars heeft samen met architecten nieuwe landschappelijke elementen bedacht. Zodoende willen ze de cultuurhistorische waarden versterken en die proberen te koppelen aan een gezond economisch model.

Een poosje geleden hielden de architecten (te herkennen aan een zwarte blouse en een hoge verbale begaafdheid) en de kunstenaars (zien er uit als gewone mensen) een presentatie, met name voor bestuurders en politici. Opvallend waren de wethouders (kenbaar aan te lange spreektijd) die de loftrompet staken over deze architecten en kunstenaars. De gemiddelde bouwer of projectontwikkelaar (zittend in een stil hoekje) wordt nooit met zo veel enthousiasme ontvangen bij de presentatie van een nieuw plan. Komt dat door de op handen zijnde gemeenteraadsverkiezingen, of moeten ontwikkelaars andere vormen kiezen om hun projecten voor het voetlicht van de gemeenten te brengen. In elke geval is het goed om je te bezinnen op de manier van presenteren, waar, hoe en voor wie. Van het Centrum Beeldende Kunst Zeeland kun je dat wel leren.

Mark Faasse

maandag 14 december 2009

Gaat het dan toch de goede kant op?

Beste mensen, het gaat weer beter met de economie en ook, op wat afstand, de huizenmarkt. Ik ben niet iemand die positieve verhalen vertelt omdat dat goed is voor de business. Laten we wel wezen, een reactie op 25 jaar onafgebroken prijsstijgingen was wel op zijn plaats. Ik lees 3 kranten per dag en dan kan het je niet ontgaan dat de meeste indicatoren op groen staan. De vraag is nu of we ons in een klein topje van de W-recessie bevinden of dat het toch een ‘normale’ V-recessie is. Het buikgevoel is in dezen belangrijk voor het doorzetten van het herstel van de economie. De meeste Nederlanders zijn er in koopkracht niet op achteruit gegaan dit jaar en het aantal werklozen is minder hoog dan een jaar geleden voorspeld.

Voor mijn eigen buikgevoel was het wel belangrijk dat de hypotheekrente die ik na de renteherzieningsdatum op 1 januari moet gaan betalen, zodanig lager is, dat het enkele honderden euro’s per maand scheelt. Zo, dat is welkom voor de makelaar. Het is wel een variabele rente, maar eigenlijk zou die nog verder moeten zakken, gezien het nog veel lagere rentepercentage wat de ECB in rekening brengt.

Ik begreep van een hypotheekadviseur dat veel geldverstrekkers nu ook eindelijk hun tarieven laten zakken, om toch nog even te proberen wat productie voor het eind van het jaar te scoren. He, het lijkt erop dat alles weer een beetje normaal wordt.

Ik zie bij de te hoog geprijsde woning waar ik elke dag langs kom sinds deze week ook een bordje met verkocht. Blij voor de verkoper en diens makelaar. Ik sprak een collega die me vertelde dat november zijn beste maand was van het hele jaar. Dit was best een flink kantoor.

De cijfers van de NVM in oktober vergeleken met november, geven een lichte prijsstijging van 1,5% in het hele land en ook de prijs per m vloeroppervlakte steeg met 1,3%. Dit laatste is een indicator van een echte prijsstijging. Het is wel bescheiden, maar het geeft aan dat we toch de goede kant op gaan. En dat ondanks de slechte weersomstandigheden, november was een zeer regenachtige maand. Makelaars zijn een beetje als boeren, bij slecht weer een lagere opbrengst.

Dit jaar is weer bijna afgelopen. Het uitzicht op het nieuwe jaar is veel beter dan een jaar geleden.

Mark Faasse

maandag 7 december 2009

Dwepen met Dworp

Zondag heb ik weer mijn favoriete ding gedaan; na de kerk naar België voor een wandeling van 20 km. We gingen nu naar Dworp, onder Brussel. Het maakt deel uit van de gemeente Beersel, en dat is in de Nederlandse literatuur bekend van Suske en Wiske: De schat van Beersel.
Volgens mij is die schat van Beersel het regionale bier, Bersalis, of Beersel Blond. Er zijn daar heerlijke cafés, zoals De Drie Patrijzen, waar onze tocht begon. Je moet er nog steeds naar een echte koer en de enige verandering sinds de jaren ’60 lijkt een filmposter van Oliver Stone over het leven van Jim Morrison van The Doors.

Wat vinden die Stoeme Ollanders nou zo leuk aan Belhie.
Die omgeving is echt heuvelachtig en je wandelt over veel informele paadjes en onverharde weggetjes. Je kunt zien dat de gemeentelijke overheid er niet voldoende geld heeft om dit soort infrastructuur op te knappen.

Wat Nederlanders vaak erg leuk vinden, is de mix aan woningen die je daar aan treft. Ecobungalows met veel zonnepanelen naast historiserende ontwerpen, soms met een torentje. Schots en scheef door elkaar, zonder planvorming van bovenaf.
Toen ik daar voor de zoveelste keer weer eens langs liep, realiseerde ik me, dat je vooruitgang krijgt, als je mensen vrijheid en ruimte geeft. Niet als je ze beperkt met een regeldwang zoals wij dat in Nederland gewend zijn.

Wat is nu de ratio achter de regeldwang? De overheid weet per definitie wat goed voor ons is. Het gevolg daarvan bij het bouwen van woningen is dat middelmatigheid de norm is geworden. Regels zijn er vaak om bestaande situaties en ideeën te formaliseren, en daardoor werken ze contraproductief voor vernieuwende initiatieven.

Bij woningbouw mag het individu niet zijn eigen bouwplan realiseren, maar alleen dat, wat de overheid in grote lijnen acceptabel vindt. Iemand mag niet zijn eigen droom najagen, zijn goesting doen met een ontwerp waar hij weg van is, omdat anderen daar eens wat over zouden kunnen vinden. Terwijl de meeste Nederlanders, met uitzondering van wat ambtenaren van Bouw- en Woningtoezicht, het Belgische straatbeeld wel waarderen.

Ik hoorde van een project met passiefhuizen, die om optimaal gebruik te moeten maken van de zonne-energie, 6 graden gedraaid zouden moeten worden. ‘Natuurlijk’ liet het bestemmingsplan dat niet toe.
Op dit moment kun je alleen echt vernieuwend energiezuinig bouwen in speciaal daarvoor bestemde wijkjes, zoals in Wissenkerke, waar de gemeente Noord-Beveland een proeftuin wil maken voor vernieuwend bouwen.

Mark Faasse